بهبود مدیریت

بهبود مدیریت

شناسایی و تبیین راهبردهای ارتقای زنجیره ارزش گوگرد در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مریم نوذری 1
حسین حیرانی 2
مصطفی زمانیان 3
1 استادیار، گروه مدیریت فناوری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه سیاست فناوری و نوآوری، موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، شهر، ایران.
3 استادیار، دانشکده حکمرانی دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jmi.2026.587557.3312
چکیده
گوگرد به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات جانبی صنایع نفت و گاز، ظرفیت قابل‌توجهی برای ایجاد ارزش افزوده، توسعه صنایع پایین‌دستی و افزایش درآمدهای صادراتی دارد. با وجود جایگاه ایران به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان عمده گوگرد، بخش قابل توجهی از این محصول همچنان به‌صورت خام یا با حداقل فرآوری عرضه می‌شود و ظرفیت‌های توسعه زنجیره ارزش آن به‌طور کامل مورد بهره‌برداری قرار نگرفته است. هدف این پژوهش، شناسایی روندهای اثرگذار بر زنجیره ارزش گوگرد و تدوین راهبردهای توسعه و ارتقای این زنجیره در ایران است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی بوده و با استفاده از مرور اسناد و مطالعات پیشین، رصد روندهای مرتبط با تولید، مصرف، تجارت و کاربردهای گوگرد، تحلیل راهبردی SWOT و تحلیل پارتو انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق بررسی اسناد و مطالعات پیشین و مصاحبه با ذی‌نفعان حوزه‌های مرتبط گردآوری شد. نتایج نشان داد که ظرفیت بالای تولید گوگرد، دسترسی به خوراک پایدار، زیرساخت‌های گسترده صنعت نفت و گاز و موقعیت جغرافیایی مناسب کشور از مهم‌ترین نقاط قوت این زنجیره محسوب می‌شوند؛ در مقابل، محدود بودن صنایع پایین‌دستی، ضعف در توسعه بازارهای هدف و برخی چالش‌های سیاستی و سرمایه‌گذاری از مهم‌ترین نقاط ضعف آن هستند. همچنین رشد تقاضای منطقه‌ای برای محصولات گوگردی و توسعه کاربردهای نوین گوگرد به‌عنوان فرصت‌ها و رقابت فزاینده در بازارهای جهانی و نوسانات قیمت به‌عنوان مهم‌ترین تهدیدها شناسایی شدند.
کلیدواژه‌ها
تحلیل روندها
تحلیل SWOT
زنجیره ارزش
راهبرد
سیاست صنعتی
موضوعات

عنوان مقاله English

Developing Strategies for Upgrading the Sulfur Value Chain in Iran

نویسندگان English

Maryam Nozari 1
Hossein Heirani 2
Mostafa Zamanian 3
1 Department of Technology Management, CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Technology & Innovation Policy Studies Dep., National Research Institute for Science Policy (NRISP), Tehran, Iran.
3 Faculty of Governance, College of Management
چکیده English

Sulfur, as one of the most important by-products of the oil and gas industry, has significant potential for value creation, downstream industrial development, and export revenue generation. Despite Iran’s position as a major sulfur producer, a considerable share of its sulfur output is still marketed in raw or minimally processed form, and the potential of its value chain remains underutilized. This study aims to identify the key trends affecting the sulfur value chain and to formulate strategies for its development and upgrading in Iran. The present study is applied in terms of its purpose and qualitative in terms of its approach. It was conducted using a review of documents and previous studies, monitoring trends related to sulfur production, consumption, trade, and applications, strategic SWOT analysis, and Pareto analysis. Data was collected through a review of documents and previous studies, as well as interviews with stakeholders from relevant sectors. The findings indicate that high sulfur production capacity, reliable feedstock availability, extensive oil and gas infrastructure, and Iran’s strategic geographical location constitute the main strengths of the value chain. In contrast, the limited development of downstream industries, weak target market expansion, and policy and investment challenges represent its major weaknesses. Growing regional demand for sulfur-based products and the emergence of new sulfur applications were identified as key opportunities, while increasing competition in global markets and price volatility were recognized as the main threats.

کلیدواژه‌ها English

Industrial Policy
Strategy
SWOT Analysis
Trend Analysis
Value Chain
پاکزاد بناب، م.، نصری نصرآبادی، ش.، مزارعی، س.ح.، و خالدی، آ. (۱۴۰۳). آسیب‌شناسی سیاست‌های اعطای اعتبارات پژوهشی دولتی: موردکاوی سامانه ساتع. بهبود مدیریت، ۱۸(۱)، ۲۷–۵۵.
دانش‌کهن، ح.، رضوی، م.ر.، و بوشهری، ع. (۱۴۰۱). تحلیل ابعاد و عوامل مؤثر در تدوین سیاست تدارکات عمومی نوآوری: مطالعه موردی سه بخش منتخب نفت، نیرو و راه. بهبود مدیریت، ۱۶(۲)، ۱۳۱.
کریم‌میان، ز.، محمدی، م.، ذوالفقارزاده کرمانی، م.م.، و قاضی‌نوری، س.س. (۱۳۹۸). بررسی تکامل تاریخی سیاست‌گذاری نوآوری در ایران با رویکرد حکمرانی شبکه‌ای. بهبود مدیریت، ۱۳(۲)، ۹۸.
منتظر، غ. (۱۴۰۳). رویکردهای سیاست‌گذاری در نظام کلان علم، فناوری و نوآوری. رهیافت، ۳۴(۲)، ۱–۴.
نریمانی، م.، و عطارپور، م.ر. (۱۴۰۰). تحلیل تاریخی چالش‌های پیاده‌سازی سیاست‌های تدارکات عمومی حامی نوآوری در ایران. بهبود مدیریت، ۱۵(۳)، ۹۱.
نوذری، م.، حیرانی، ح.، و زمانیان، م. (۱۴۰۵). چالش‌های حکمرانی نهادی زنجیره ارزش گوگرد در ایران. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 16(58).
Daneshkahn, H., Razavi, M. R., & Booshehri, A. (2022). Analysis of the dimensions and influencing factors in formulating innovation public procurement policy: A case study of three selected sectors of oil, power, and transportation. Journal of Management Improvement, 16(2), 131. [In Persian]
Gereffi, G., Humphrey, J., & Sturgeon, T. (2005). The governance of global value chains. Review of International Political Economy, 12(1), 78–104. https://doi.org/10.1080/09692290500049805
Görener, A., Toker, K., & Uluçay, K. (2012). Application of combined SWOT and AHP: A case study for a manufacturing firm. Procedia—Social and Behavioral Sciences, 58, 1525–1534. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.1139
Helms, M. M., & Nixon, J. (2010). Exploring SWOT analysis—Where are we now? A review of academic research from the last decade. Journal of Strategy and Management, 3(3), 215–251. https://doi.org/10.1108/17554251011064837
Hill, T., & Westbrook, R. (1997). SWOT analysis: It’s time for a product recall. Long Range Planning, 30(1), 46–52. https://doi.org/10.1016/S0024-6301(96)00095-7
Humphrey, J., & Schmitz, H. (2002). How does insertion in global value chains affect upgrading in industrial clusters? Regional Studies, 36(9), 1017–1027. https://doi.org/10.1080/0034340022000022198
Kaplinsky, R., & Morris, M. (2001). A handbook for value chain research. Institute of Development Studies, University of Sussex.
Karimian, Z., Mohammadi, M., Zolfagharzadeh Kermani, M. M., & Ghazi-Noori, S. S. (2019). Examining the historical evolution of innovation policy in Iran: A network governance approach. Journal of Management Improvement, 13(2), 98. [In Persian]
Maslin, M., Van Heerde, L., & Day, S. (2022). Sulfur: A potential resource crisis that could stifle green technology and threaten food security as the world decarbonises. The Geographical Journal, 188(4), 550–562. https://doi.org/10.1111/geoj.12475
Narimani, M., & Attarpour, M. R. (2021). A historical analysis of the challenges in implementing innovation-oriented public procurement policies in Iran. Journal of Management Improvement, 15(3), 91. [In Persian]
Nozari, M., Heyrani, H., & Zamanian, M. (2026). Institutional governance challenges of the sulfur value chain in Iran. Strategic Studies of Public Policy. [In Persian]
Ponte, S., & Sturgeon, T. (2014). Explaining governance in global value chains: A modular theory-building effort. Review of International Political Economy, 21(1), 195–223. https://doi.org/10.1080/09692290.2013.809596
Sturgeon, T. J. (2008). From commodity chains to value chains: Interdisciplinary theory building in an age of globalization. Industrial and Corporate Change, 17(1), 1–21. https://doi.org/10.1093/icc/dtm036
U.S. Geological Survey. (2025). Sulfur. In Mineral commodity summaries 2025. U.S. Department of the Interior.

  • تاریخ دریافت 05 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 28 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 02 مهر 1405