تحلیل گفتمان خودکفایی در بیانات امام خمینی(ره) با تأکید بر بعد نظامی و دفاعیِ خودکفایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل گفتمان اندیشه‌های امام خمینی(ره) در حوزه مسئله خودکفایی است. در این پژوهش که از رویکرد لاکلا و موف به گفتمان استفاده‌ شده است، «باور به توانستن خود» به‌عنوان دال مرکزی و بازیگر اصلیِ گفتمانِ امام در این حوزه شناسایی شده است. با توجه به تحلیل صورت گرفته، مشخص شد، گفتمان امام خمینی در حوزه خودکفایی بسیار متأثر از شرایط محاصره اقتصادی و جنگ مفصل‌بندی شده است، که باعث شده دال‌های این گفتمان تعریف‌های بسیار جدی‌تر، حاوی جزئیات بیشتر از خودکفایی، به نسبت دیگر رویکردها ارایه کند. این گفتمان، در بیان دال‌ها، به معرفت‌های بنیادینی چون «استقلال»، «آزادی»، «مقاومت و ایستادگی»، «خداگرایی» و ... در جهت ایجاد هژمونی معناییِ خود ارجاع می‌دهد. همچنین، نیروهای مختلف اجتماعی در میانه نزاع گفتمان امام خمینی حاضر هستند که ازجمله آن می‌توان به قدرت‌های بزرگ به­خصوص «قدرت‌های غربی»، به‌عنوان گفتمان متخاصم خود، «پهلوی دوم» به‌عنوان هم‌پیمان آنان در جهت القای وابستگی، کشورهای شرقیِ اخیراً توسعه‌یافته به‌عنوان نقش الگو دهنده، کشورهای مستضعف به‌عنوان الگوگیرنده و در نهایت مردم ایران به‌عنوان مردمی که پتانسیل بسیاری برای خودکفایی دارند، اشاره کرد. گفتمان امام خمینی در حوزه خودکفایی، تأکید بسیاری بر خودکفایی در مسائل نظامی دارد. این تأکید بیشتر از هر چیز در خودکفایی در «صنعتی شدن» قوای نظامی بروز و ظهور دارد. خودباوری به‌عنوان دال مرکزیِ این گفتمان، در خودکفاییِ امور نظامی نیز بسیار جلوه‌گر است و نقش تعیین‌کننده‌ای در پیروزی یا شکست نظامی دارد. همچنین لازم به ذکر است، در گفتمان امام خمینی علاوه بر تأکید بر خودکفایی در «ساختارسازی» و «صنعت» نظامی و دفاعی، تاکید بطنی‌تری در استفاده از خودکفایی به‌عنوان «پدافند غیرعامل» وجود دارد که در واقع کارکرد اصلیِ دفاعیِ خودکفایی در این گفتمان را روشن می‌کند. در بخش پایانیِ پژوهش حاضر گذری به تطبیق گفتمان خودکفایی امام خمینی و گفتمان‌های «اقتصاد مقاومتی» و «مذاکره و همکاری با قدرت‌های جهانی» زده شده است، تا نسبت گفتمان امام با گفتمان‌هایی که در وضعیت امروزِ جامعه ایران به منازعه در نظم گفتمانیِ «نحوه دست­یابی به محصولات و خدمات در کشورها» می‌پردازند، مورد تحلیل قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of Self-Sufficiency Discourse in Imam Khomeini's Statements with Emphasis on Military and Defensive Aspects of Self-Sufficiency

نویسندگان [English]

  • Amirali Tafreshi 1
  • Abotaleb Shafeghat 2
1 PhD candidate of Social Communication Sciences, Faculty of Social Sciences, University of Tehran. Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The main objective of present study is to analyze the discourse of Imam Khomeini's thoughts on the issue of self-sufficiency. In this study which the approach of Laclau and Mouffe have been used, “Belief in one's ability” was identified as central signifier and the main role of Imam's discourse in this field. Based on the conducted analysis, it is cleared that the Imam Khomeini's discourse on self-sufficiency has been articulated with high influence of economic sanctions and war which caused the signifier of this discourse offer more serious definitions, more detailed and more avant-garde about self-sufficiency, more than other approaches. This discourse for expressing signifiers refers to basic notions such as independence, freedom, resistance and deism in order to develop its meaningful hegemony. In addition, different social agencyes are present within dispute of Imam's discourse such as super powers especially western powers as its opposing discourse, Pahlavi II as alliance of western powers in inducing dependency. Eastern countries that have recently developed as pattern maker, weak countries as pattern recipient and Iranian nation as people possessing huge potential of self-sufficiency. Imam Khomeini's discourse in self-sufficiency field has a frequent emphases on self-sufficiency in military affairs. This emphasis is presesnt more in self-sufficiency in industrialization of military forces. “Belief in one's ability”, as central signifier of this discourse, is highly highlighted in self-sufficiency of military affaits as well and plays a determining role in military success or failure. In addition, one should note that in Imam Khomeini's discourse besides emphasizing on self-sufficiency in structuring and military and defensive industry, there is deeper emphasis in utilizing self-sufficiency as “non-military defense” which in fact specifies the main defensive application of self-sufficiency in Imam Khomeini's discourse. In the last section of present study, comparison of Imam Khomeini's self-sufliciency discourse with discourses of “resistive economy” and “negotiation and cooperation with global powers” is briefly done.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Khomeini
  • self-sufficiency
  • self-confidence
  • Military
  • Discourse Analysis