بررسی تأثیر تنظیم محیط نهادی بر اثربخشی همکاری‌های فناورانه در صنایع هوافضایی کشور با تاکید بر نقش سازمان‌های میانجی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 دکتری مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

چکیده

در دهه‌های اخیر، با توجه به ماهیت و پیچیدگی فناوری در حوزه‌های فناوری برتر مانند صنایع هوافضایی، همکاری فناورانه صنایع مختلف برای ارائه این سامانه‌های پیشرفته به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است. با این وجود به دلیل چالش‌ها و پیچیدگی‌های موجود در این مسیر (به ویژه در کشورهای در حال توسعه)، مدیران ارشد صنایع همواره نگران عدم موفقیت کافی در شکل‌دهی و جاری‌سازی فرایند همکاری هستند. در ادبیات علمی مطالعات زیادی برای بهبود و افزایش اثربخشی این همکاری‌ها به ویژه از منظر فرایندها و ویژگی‌های درون سازمانی بنگاه‌های همکار، انجام شده است. اما مطالعات علمی و مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که رویکردهای درون بنگاهی برای تحلیل علل عدم موفقیت کافی در همکاری ها کفایت ندارد و باید موضوعات دیگر از جمله محیط نهادی همکاری نیز مورد بررسی قرار گیرد. در این میان سازمان‌های میانجی با ایفای نقش‌های گوناگون از جمله کمک به سازمان‌های سیاستگذار تنظیم محیط نهادی، یکی از عوامل تاثیرگذار بر توسعه همکاری‌ها هستند که در کشور ما مورد توجه لازم قرار نگرفته‌اند. در این مقاله در چارچوب تئوری نهادی به بررسی و تبیین نقش سازمان‌های میانجی در تنظیم محیط نهادی و تاثیر آن بر اثربخشی فرایند همکاری بین بنگاه‌ها پرداخته شده است. به این منظور از دو روش تحقیق مکمل مطالعات کیفی دیدگاه خبرگان فعال در ده تجربه همکاری در صنایع هوافضایی و همچنین مطالعات پیمایشی بین 220 نفر از مدیران ارشد و میانی فعال در سازمان‌های میانجی و بنگاه‌های صنعتی این بخش استفاده شد. همچنین نتایج پیمایش با استفاده از ابزارهای تحلیل عاملی و مدل‌یابی معادلات ساختاری، تحلیل گردید. بر اساس نتایج این تحقیق مشخص شد که سازمان‌های میانجی می‌توانند با استفاده از ایفای نقش در تنظیم محیط نهادی از ابعاد سیاستگذاری و تشویق بنگاه‌ها به همکاری، فرهنگ‌سازی و بهبود نظام مالکیت معنوی بر اثربخشی فرایند همکاری تاثیرگذار باشند و در میان متغیرهای فرایند همکاری، نیز"خاتمه همکاری"، "جستجو وانتخاب همکار" و "طراحی همکاری" به ترتیب بیشترین تاثیر را از تنظیم محیط نهادی می‌پذیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Intermediary Organization in Institutional Setting of Technological Collaboration (Case Study Iran's Aerospace Sector)

نویسندگان [English]

  • Mehdi Elyasi 1
  • Abolfazl Kazazi 2
  • Mehdi Mohammadi 3
1 Assistant Professor, Faculty of Management and Industrial Engineering, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
3 PhD in Technology Management, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In the past decade, intermediary organizations like brokers, boundary organizations and innovation mediators, have critical role in the well functioning of national and sectoral innovation system. Based on the innovation system approach, knowledge transfer and sharing throw technological collaboration is one of the main aspects of well functioning of any system. This paper focuses on the role of intermediaries in the formation and success of technological collaboration in Iranian aerospace sector. Methodologically, both quantitative and qualitative research methods have been employed. The conceptual model was developed based on explorative studies about previous and current situation of technological collaborations in the aerospace sector and identifying problems regarding the formation and success of technological collaborations and also literature review about the role of intermediaries in the innovation system approach. This model has two main variables: 1. "the role of intermediaries in the institutionalization of innovation system" as independent variable and 2. Collaboration effectiveness as dependent variable which has five constructs: collaboration decision making, partner selection, design of collaboration, implementation of collaboration and termination. Empirical data was collected using 220 Questionnaires and research hypotheses were examined by statistical analyses such as factor analysis and structural equation modeling. Based on the results of structural equation modeling, the model was validated and the results indicate that partner selection, design of collaboration, and termination are more relevant to institutionalization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Intermediary Organizations
  • Iranian Aerospace Sector
  • structural equation modeling
  • Institutional Environment