گونه‌شناسی ذهنیت خط‌مشی‌گذاران علم و فناوری در خصوص خودکفایی؛ پژوهشی مبتنی بر روش‌شناسی کیو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری علم و فناوری، پژوهشکده مطالعات فناوری های نوین، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه راهبردها و سیاست‌های توسعه فناوری، پژوهشکده مطالعات فناوری های نوین، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران.

3 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده معارف اسلام و مدیریت، دانشگاه امام صادق (علیه السلام)، تهران، ایران.

4 استادیار گروه راهبردها و سیاست‌های توسعه فناوری، پژوهشکده مطالعات فناوری های نوین، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران.

چکیده

توجه بر توان داخلی برای کسب علوم و فناوری‌ها همراه با پیدا کردن جایگاهی در نظام اقتصاد جهانی و دست یافتن به اقتصاد رقابتی، بدون ایجاد خدشه در هویت ملی، اصلی است که با عنوان خط‌مشی خودکفایی در اسناد بالادستی کشور نمود پیدا کرده است اما در مقام عمل با تفسیرهای گوناگون در عرصه‌ی علم و فناوری مواجه شده است و بالتبع بروندادهای مختلفی را درصحنه‌ی عمل به خود دیده و تشتت نظری و عملی را موجب شده است. دراین پژوهش تلاش شده است تا با بهره‌گیری از روش کیو، ذهنیت‌های مختلف نسبت به ‌خط‌مشی خودکفایی در عرصه علم و فناوری شناسایی شده و با شناخت یکی از مهم‌ترین عوامل تشتت آرا در این عرصه، راه برای خط‌مشی‌گذاری مناسب مهیا شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که چهار گونه ذهنیت در مواجهه با خط‌مشی خودکفایی میان خط‌مشی‌گذاران علم و فناوری مطرح است؛ «فریادگران استقلال»، «هواخواهان توسعه»، «تنظیم‌گران وابستگی» و «فروماندگان» که هر یک از منظر خود این خط‌مشی را تفسیر و تعبیر می‌کنند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، سه ذهنیت از چهار ذهنیت به معناداری خودکفایی در عرصه‌ی علم و فناوری در سطوح مختلف و همراه با شدت و ضعف معتقد هستند که این مهم می‌تواند مبنای تجویز چگونگی گفتگوها و تبادل‌نظر بین ذی‌نفعان مختلف ‌خط‌مشی علم‌وفناوری و همگرایی بیشتر آن‌ها در امر خودکفایی قرار گیرد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Exploring Perspectives of Self-Sufficiency among Science and Technology Policymakers; Application of Q Methodology

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mahdi Mahdikhah 1
  • Jamal Khani Jazani 2
  • Seyyed Mojtaba Emami 3
  • Ghasem Ramezanpoor Nargesi 4
1 PhD candidate of Science and Technology Policy, Department of Technology Development Studies, Iranian Research Organization for Science and Technology, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Technology Development Studies, Iranian Research Organization for Science and Technology, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Faculty of Islamic Studies and Management, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Technology Development Studies, Iranian Research Organization for Science and Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

This article investigates how framing processes lead to polarization among science and technology policy makers on an important policy. Drawing on an analysis of newspaper articles about the “self-sufficiency” in Iran, it concludes that one of main reasons of “disagreement among science and technology policy makers is a result of multiplicity and disharmony of officials” understanding of self-sufficiency policy. Consequently, the improvement of this policy mostly needs recognition of the typology of our policy makers’ mindset, so the main purpose of this research is “recognition and categorization of science and technology policy makers’ mentalities in regard to self-sufficiency in Iran”. To reach this goal, we used “Q-Methodology” which is a mixed method. We found four different mindset titled as “Independence Shouters”, “Development Seekers”, “Dependency Regulators”, and “Puzzled”. In the stage of “interpreting types of mindset”, innovation of this research in exploiting “Discriminating Statements” and “Consensus Statements” to indicate differences among mindset types.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Frame Reflection
  • Science and technology policy
  • Self-Sufficiency Policy
  • Q-Methodology