بازنمایی مفهوم بازنشستگی در گفتمان های پس از انقلاب اسلامی در ایران (با تاکید بر قانون برنامه های توسعه در کشور)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

3 دانشجوی دکتری آینده پژوهی، پژوهشکده آینده پژوهی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

چکیده

اگر چه موضوع بازنشستگی به دلیل افزایش امید به زندگی و کاهش موالید در دهه های گذشته، دغدغه مهم اغلب کشورها در سطح جهانی است، اما آمار و ارقام و وضعیت صندوق های بازنشستگی در ایران نشان می دهد که جامعه ایرانی در سال های نه چندان دیر بحران‌هایی جدی تر از سایر کشورها در این زمینه تجربه خواهد کرد و به یکی از مضمون‌های تاثیرگذار بر ساخت درونی قدرت ملّی، تبدیل خواهد شد. این مساله مهم به رغم پیچیدگی‌هایی که در لایه‌های آشکار و پنهان خود دارد، غالباً ساده انگاشته شده و به راه حل‌های دم دستی سپرده می شود، طوری که می توان گفت با نوعی از پیچیدگی مرکب روبرو شده است. برخلاف تصورهای رایج، تامل بر این پدیده را نمی‌توان صرفاً در درون صندوق‌های بازنشستگی و یا سازمان تامین اجتماعی خلاصه کرد. چراکه بسیاری از مشکلات و مسایلی که در درون صندوق‌ها آشکار می‌شوند، نه به دلیل کارشناسی و تکنیکی و درون‌سازمانی، بلکه در ابعاد برون سازمانی و در لایه‌های عمیق‌تر یعنی گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی ریشه دارند. براین اساس، برای درک ژرف این پدیده، نباید شیفته ظواهر اغواگر و قیل و قال‌های محل ظهور شد، بلکه شایسته است که با عبور از سطح ظواهر به عوامل اساسی‌تر، دست یافت. بنابـراین هدف این تحقیق، دست ‌یابی به درکی عمیق از جنبه ‌های برون سازمانی پدیده بازنشستگی و ارایه تاریخ-مند از تحـولات آن در بستر گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی و توصیف ویژگی‌های نظام‌های معنایی آنها است. پرسش اصلی این تحقیق عبارت است از این‌که مفهوم بازنشستگی در گفتمان‌های پس از انقلاب اسلامی چگونه بازنمایی شده است؟ برای تحقق این هدف، داده‌های گفتمانی به روش لاکلاو و موفه، تحلیل می‌شوند. در این روش، هر متن در مقایسه با سایر متون و همچنین تحولات معنایی در سیر تاریخی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این تحقیق، مفهوم بازنشستگی پس از انقلاب اسلامی در بستر گفتمان زمینه‌ای سه گفتمان کلان سیاسی و اجتماعی(سازندگی و اصلاحات) با تاکید بر متون قانون برنامه‌های توسـعه مورد بررسی قرار می‌گیرد، تا با درک نشانه های اصلی و مفصل‌بندی‌های خاص هر گفتمان و همچنین تمـایزات رویکردی، سیاست‌گذاری و عملکردی، در میان این گفتمان‌ها، کشف شود. یافته‌ها نشان می‌دهند که اگر چه مفهوم بازنشستگی در بستر گفتمان‌های سیاسی و اجتماعی زمینه (سازندگی و اصلاحات)، در طول سه دهه پس از پیروزی انقلاب از نظر تحلیل گفتمانی (مضامین،نشانه، دال‌ها، مدلول ها و...)، یکسان نبوده است. یعنی برمقولة بازنشستگی به مثابه دال شناور در هر فضاهای گفتمانی، معانی متفاوت و گاهاً متضاد تثبیت شده است، اما همه گفتمان‌های گذشته کم و بیش، معناهای ارزشمندی را از جنس آینده‌پژوهی حاشیه‌رانی کرده‌اند. معناهایی که می توانند از شدت بحران آینده جلوگیری کرده و تکفل‌های افزاینده دولت را مهار کنند، اما این معناها در فرایند تقلیل معنایی گفتمان‌های کوتاه‌مدت، به حاشیه رانده شده‌اند. برخی از این معناها عبارتند از عدالت بین‌نسلی، تنظیم قطعیت های هزینه ای با عدم قطعیت‌های درآمدی، معنای دوره عمر هزینه، حساس بودن به آینده و مراقبت از منابع بین نسلی، ایجاد تعهدات متناسب با امکانات و غیره. از آن‌جا که سیاست‌های بازنشستگی با مراقبت از سالمندان و تامین آنها، ذخایربلندمدت، تعهدات برای نسل‌های آینده، منابع بین نسلی، و عدالت بین نسلی در ارتباط است، بنابراین یافته های این تحقیق در خصوص روایت \\\"تقلیل معنایی\\\"، می‌تواند مورد استفاده کنش‌گرانی قرار گیرد که با سیاست‌گذاری های بین نسلی و بلندمدت سروکار دارند. براین اساس، نتایج این تحقیق، می‌تواند مورد استفاده سیاست گذاران کلان و نهادهایی که دغدغه امنیت ملّی و استحکام ساخت درونی قدرت ملّی آینده ج.ا.ا. را دارند قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Representation of the Concept of Retirement in the Discourses of the Islamic Revolution in Iran (With Emphasis on the Law of Development Programs in the Country)

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Fartokzadeh 1
  • Mohamad-Mahdi Mozaffari 2
  • Taghi Parsamehr 3
1 Associate Professor, Faculty of Management and Industrial Engineering, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Faculty Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
3 PhD candidate of Futures Studies, Research Institute for Futures Studies, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده [English]

Although the issue of pensions is a major concern for most countries worldwide due to rising life expectancy and declining birth rates in recent decades, statistics and the status of pension funds in Iran show that Iranian society in recent years It will experience more serious crises than other countries in this regard and will become one of the themes affecting the internal construction of national power. This important issue, despite the complexities it has in its overt and covert layers, is often taken for granted and left to hand-held solutions, so that it can be said to have encountered a kind of composite complexity. Contrary to popular belief, reflection on this phenomenon cannot be summed up solely in pension funds or the Social Security Administration. Because many of the problems and issues that are revealed within the funds are not rooted in expertise and technique and in-house, but are rooted in the extra-organizational dimension and in the deeper layers, namely political and social discourses. Accordingly, in order to have a deep understanding of this phenomenon, one should not be fascinated by seductive appearances and gossip, but it is worthwhile to achieve more fundamental factors by crossing the surface of appearances. Therefore, the aim of this study is to gain a deep understanding of the extra-organizational aspects of the phenomenon of retirement and to present its history in the context of political and social discourses and to describe the characteristics of their semantic systems. The main question of this research is how the concept of retirement is represented in the discourses after the Islamic Revolution? To achieve this goal, discourse data are analyzed by Laclau and Mouffe method. In this method, each text is compared with other texts as well as semantic developments in the historical course. In this study, the concept of retirement after the Islamic Revolution in the context of the context of the three major political and social discourses (construction and reform) with emphasis on the texts of the law of development programs, to understand the main signs and specific details of each discourse and Discover the differences in approach, policy-making and practice between these discourses. The findings show that although the concept of retirement in the context of political and social discourses (construction and reform) during the three decades after the victory of the revolution in terms of discourse analysis (themes, signs, signs, meanings, etc.), was not the same. Is. That is to say, different and sometimes contradictory meanings have been established in the concept of retirement as a floating sign in every discourse space, but all past discourses have more or less marginalized valuable meanings from the future of research. Meanings that can prevent the severity of the future crisis and curb the growing dependencies of the government, but these meanings have been marginalized in the process of reducing the meaning of short-term discourses. Some of these meanings include intergenerational justice, setting cost uncertainties with income uncertainties, meaning the cost life cycle, being sensitive to the future and caring for intergenerational resources, making commensurate commitments, and so on. Since pension policies are associated with care for the elderly, long-term reserves, commitments for future generations, intergenerational resources, and intergenerational justice, the findings of this study on the "semantic reduction" narrative, can be used by actors dealing with intergenerational and long-term policies. Accordingly, the results of this study can be used by macro-policymakers and institutions that are concerned with national security and the strength of the internal construction of the future national power of the Islamic Republic of Iran. Have to be placed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Retirement
  • Discourse Analysis
  • Othering
  • Articulation
  • Signifies and Signs