نقد دو الگوی «شریف» و «پیت» از فناورى

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی، گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.

2 استاد، گروه فلسفه علم، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران.

چکیده

در این مقاله دو الگو از فناوری به نام-های الگوی شریف و پیت که براساس دو تعریف از فناوری، یعنی ابزار و به کارگیری ابزار، ارائه شده اند تبیین می شود. شریف فناوری را مجموعه ای از افزارهای تواناساز، همچون فن افزار، انسان افزار، اطلاعات افزار و سازمان افزار می داند و پیت آن را انسانیت در مقام کار. البته پیت از تعریف خود الگویی با سه مؤلفه ، یعنی تبدیل درجه یک ، تبدیل درجه دو و ارزیابی سازوکار بازخورد ، برای فناوری ارائه می کند . در این مقاله این الگو تبیین و مورد نقد واقع خواهد شد. پس از تبیین این دو الگو، در گام بعدی، الگوی شریف در پرتو الگوی پیت نقادی شده، نشان داده می شود که الگوی پیت فهم بهتری از واقعیت های مربوط به فناوری ارائه می دهد. به عنوان مثال توضیح داده می شود که چگونه الگوی پیت کارآئی خود را در تبیین مفاهیمی چون کنترل فناوری، ابعاد نرم فناوری، انتقال فناوری، پویایی فناوری و ... نشان می دهد، در حالی که الگوی شریف این کارآئی را ندارد. در بخش بعدی مقاله الگوی پیت مورد نقد قرار می گیرد. در این بخش نشان داده می شود که ارتقای معرفت در این الگو محل مناقشه است و افکار پیت معرفت بومی و در نتیجه ایدة فناوری بومی را برنمی تابد. همچنین نشان داده می شود که توصیف گر بودن الگوی پیت از پدیده های فناورانه محل تردید است و این الگو پیچیدگی های مربوط به ارزیابی پیامدهای فناوری را سطحی دیده است. در نهایت فهرستی حداقلی از مواردی ارائه می شود که هر الگوی فناوری باید از عهده توصیف آنها برآید. این فهرست تکلیفی برای نظریه پردازان تکنولوژی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Review of Sharif' and Pitt's Models of Technology

نویسندگان [English]

  • Mostafa Taghavi 1
  • Mahdi Golshani 2
1 Faculty member, Philosophy of Science Department, Sharif University of Technology, Tehran, Iran.
2 Professor, Philosophy of Science Department, Sharif University of Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Sharif and Pitt's models are based on two different definitions of technology: tools and using tools. Sharif defines technology as a set of enabling tools such as "techno ware", "human ware", "info ware" and "organs ware". On the other hand, Pitt defines technology as "humanity at work". Furthermore, Pitt uses his definition to suggest a specific model of technology which includes three distinguishable components: "first-order transformation", "second-order transformation and the "assessment feedback mechanism". This paper critically reviews both of these models. After explaining them, we criticize Sharif's model in the light of Pitt's model and show that Pitt's model provides a better understanding of technology-related facts. For example, we describe how Pitt's model can be developed to explain concepts such as technology control, soft aspects of technology, technology transfer and technological dynamism, while Sharif's model fails to do so. Next, we criticize Pitt's model. We argue that knowledge improvement in his model is controversial; Pitt's thoughts are not compatible with native knowledge and thus native technology. In addition, we are questioning the capacity of Pitt's model in describing technological phenomena. This model superficially analyzes the complexities of the assessment of technology consequents. Finally, we provide a list of minimal items which should be considered in any model of technology. Addressing these items is a task for all technology theorists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • technology
  • Pitt's Model
  • Sharif's Model
  • Commonsense Principle of Rationality
  • Socio-Technical Systems