ترسیم ره نگاشتی برای تسهیل و تسریع وقوع همپایی فناورانه در صنعت پتروشیمی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد تهران جنوب دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد دانشکده مدیریت و فناوری های نرم، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

امروزه میزان بازده اقتصادی متأثر از سطوح قابلیت‌های فناورانه، تعیین‌کننده جایگاه، سطح رقابت‌پذیری و تمایز اقتصاد کشورها و یا دو بخش صنعتی رقیب از یکدیگر است که آثار آن در میزان تنیدگی آن‌ها در زنجیره‌های ارزش جهانی و سهم بازار قابل‌لمس است. در این پژوهش ابتدا نحوه انباشت توانمندی‌های فناورانه بنگاه‌ها در جوامع پیشرو و متأخر، موردبررسی قرارگرفته و سپس مطالعات حول تبیین و تحلیل شکاف فناورانه صنعت پتروشیمی ایران و ارائه یک چارچوب سیاستی جهت پر کردن این شکاف برای وقوع همپایی فناورانه متمرکزشده است. بررسی پیشینه پژوهش نشان می‌دهد، چارچوب جامع و یکپارچه‌ای برای شناسایی قابلیت‌های فناورانه وجود نداشته و بنگاه‌ها در فرآیند همپایی، متناسب با زیست‌بوم فناورانه خود از مدل‌های گوناگونی بهره برده‌اند. سهم دانش‌افزایی این پژوهش شناسایی قابلیت‌های فناورانه و مؤلفه‌های مؤثر در مراحل همپایی صنعت پتروشیمی است که در این راستا با بررسی، مقایسه و ترکیب یافته‌ها، منتج از پیشینه پژوهش و با استفاده از روش پژوهش موردی و تحلیل تم، تلاش شده است تا توانمندی‌های فناورانه موردنیاز در گام‌های همپایی فناورانه صنعت شناسایی گردد. تعیین میزان شکاف فناورانه صنعت، گونه شناسی توانمندی‌ها، مقایسه فرآیند همپایی شرکت‌های شیمیایی متأخر با پیشرو، شناسایی ابعاد توانمندی‌های فناورانه موردنیاز و عوامل و الزامات سیاستی مؤثر بر همپایی، و ارائه چارچوب سیاستی پر کردن شکاف فناورانه، از دستاوردهای این پژوهش است که می‌تواند جهت سیاست‌گذاری در برنامه‌های توسعه صنعت پتروشیمی استفاده گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Drawing a roadmap to facilitate and accelerate the occurrence of technological catch-up in the Iranian petrochemical industry

نویسندگان [English]

  • Abolghasem Farsi 1
  • Manoochehr Manteghi 2
  • Hassan Farsijani 3
  • Changiz Valmohammadi 4
1 PhD candidate in Management of technology, Faculty of Management and Accounting, Islamic Azad University South Tehran Branch, Tehran, Iran
2 Professor, Faculty of Management and Soft Technologies, Malek Ashtar University, Tehran, Iran
3 Associate professor, Faculty of Industrial Management, Shahid Beheshti Univesity, Tehran, Iran
4 Associate professor, Faculty of Management and Accounting, Islamic Azad University South Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Today, the degree of economic efficiency is affected by the levels of technological capabilities,determines the position, level of competitiveness and differentiation of the economies of countries or two competing industrial sectors, Its effects are palpable in the extent of their integration into global value chains and market share. In this research, first the accumulation of technological capabilities of firms in advanced and latecomers has been studied and then studies have focused on explaining and analyzing the technological gap of Iran's petrochemical industry and providing a policy framework to fill this gap. A review of the research background shows that there is no comprehensive and integrated framework for identifying technological capabilities and firms in the catch-up process have used various models in accordance with their technological ecosystem.The knowledge-enhancing contribution of this research is the identification of technological capabilities and effective components in the catch-up stages of the petrochemical industry, which in this regard by examining, comparing and combining the findings resulting from the research background,and using case study method and theme analysis, an attempt has been made to identify the technological capabilities required in the steps of technological catch-up.Determining the extent of technological gap in the industry, typology of capabilities, comparing the catch-up process of latecomers chemical firms with leading ones, identifying the dimensions of required technological capabilities and policy factors and requirements affecting catch-up, and providing a policy framework to fill the technology gap are some of the achievements of this study.Policy-making to be used in petrochemical industry development plans.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Technological gap
  • Technological capabilities
  • Innovation
  • Technological catch-up
  • petrochemical industry
  • تاریخ دریافت: 21 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری: 22 فروردین 1401
  • تاریخ پذیرش: 22 فروردین 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 22 فروردین 1401