تحلیلی تاریخی بر گفتمان‌های رقیب نوآوری و تحول در صنایع دفاعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فناوری و راهبرد، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

چکیده

علی‌رغم سابقه طولانی مطالعات تحول و نوآوری در بخش دفاعی،کمتر پژوهشی برای بررسی پویایی و تکامل این مطالعات  و سیاست های متناظرشان انجام شده است. در پاسخ به این سوال، پژوهش حاضر با بررسی گزارش‌ها و اسناد تحول و نوآوری دفاعی و انجام 20 مصاحبه با مجریان پروژه‌های مطالعاتی، سیاست‌گذاران و برنامه ریزان و مدیران واحدهای صنعتی و تحقیقاتی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که این مطالعات را می توان به سه دوره تاریخی تقسیم کرد که در هر دوره یک گفتمان جهت گیری سیاست‌های نوآوری و تحول دفاعی را مشخص کرده است. گفتمان اول در دهه 70 فعال شد و تمرکز خود را ترویج و گفتمان سازی اهمیت نوآوری و تحول در بخش دفاع و معرفی ابزارها و سیاست‌های سایر کشورها قرار داد و کمتر به توصیه و تجویز پرداخت. گفتمان دوم از اوایل دهه 1380 با هدف تاثیر گذاری بر تحول صنعت دفاعی کشور رویکردها و استراتژی‌هایی تجویزی در دو سطح بنگاه‌ها و سازمان‌های سیاستگذار دفاعی در قالب دو بسته الگوی تعالی و سیاست‌های هسته و شبکه مطرح شد. در مقابل گفتمان سوم (از اوایل دهه 1390) توجه جدی‌تری به تجویز داشته و توصیه‌های سیاستی در قالب دستورالعمل‌ها و شیوه نامه‌های اجرایی تحت عنوان نظام نوآوری دفاعی ارائه می‌نماید. در هر سه گفتمان به جنبه‌های اجتماعی و اقتصادی کمتر توجه شده و سطح تمرکز در تحلیل و تجویز عموماً به ساختار (آرایش بازیگران رسمی) و بازمهندسی ساختار تقلیل یافته است. با این حال، فاصله‌اندک سیاست پژوهی تا اجرا و اصلاح این سیاست‌ها، از بلوغ نسبی بخش دفاعی در سیاست‌گذاری و پیاده‌سازی نوآوری و تحول حکایت دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Historical Analysis on Innovation and Change Contested Discourses in Iran’s Defense Industry

نویسنده [English]

  • Abolfazl Bagheri
Assistant Professor, Faculty of Management and Industrial Engineering, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Despite the long history of studies on change and innovation within defense industries, little research has been done on the dynamics and evolution of such studies and their corresponding policies. To cater an answer to this question in the present study, all research reports and notified policies in the field of defense change and innovation studies are reviewed and analyzed. These analyses were validated via conducting 20 interviews in three levels: a) research project managers, b) policy makers, and c) managers of firms and research centers. The results of this research depict that these studies can be divided into three historical periods, in each of which a dominant discourse has determined the orientation of innovation and change policies. The first discourse has focused on highlighting the significance of innovations and changes in the defense sector and the introduction of tools and policies employed in other countries for 30 years. They paid less attention to recommendations and prescriptions. The second one has targeted alternation in micro and meso levels by two interdependent policies, excellence model for firm and nucleus and network policy for industry levels. The third discourse has entered the realm of prescribing more seriously and its policy recommendations have been formulated and implemented in the form of executive instructions and procedures under the title of Defense Innovation System.This study also proves that all three levels have neglected social and economic aspects of change and innovation. They all tend to focus more on redesign and reengineering of organization than other affecting factors. However, the short gap between research and implementation and the feedback loops that have led to the reform of these policies indicate the maturity of these studies in recent years.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Defense Innovation System: Institution
  • National Learning System
  • Defense Industries
  • Innovation Discourse
  • Change Discourse
الیاسی, مهدی, حبیب‌الله طباطبائیان, و کیارش فرتاش. (۱۳۹۶). “تحلیل فرآیند سیاستی تصویب قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان بر اساس چارچوب ائتلاف مدافع”. سیاست علم و فناوری، سال دهم، شماره ۲، 48-31.
آنکتاد. ۱۳۹۵. مروری بر سیاست‌های علم، فناوری و نوآوری در ایران. سازمان ملل.
باقری, ابوالفضل, و علیرضا بوشهری. ۱۳۹۳. ارزیابی و تحلیل هم‌راستایی سیاست‌های توسعه نظام نوآوری ودجا. گزارش پروژه منتشر نشده.
بوشهری, علیرضا. (۱۳۹۵). “سیاست هسته و شبکه از رویا تا واقعیت؛ تحلیلی بر سیاست‌های برون‌نگر صنایع دفاعی در دهه اخیر”. مدیریت نوآوری. سال پنجم، شماره ۴ ،109-82.
بوشهری, علیرضا, و ابوالفضل باقری. (۱۳۹۵). “ارزیابی سیاست‌های علم و فناوری: موردکاوی به‌کارگیری نخبگان وظیفه در پروژه‌های تحقیقاتی”. بهبود مدیریت. سال دهم، شماره ۳، 129-107.
فرتوک‌زاده, حمیدرضا, و جواد وزیری. (۱۳۸۷). “مطالعه تجربه صنایع دفاعی در پایش و ارزیابی تعالی با رویکرد پژوهش در عمل”. فصلنامه علوم مدیریت ایران. سال سوم، شماره ۱۰، 143-107.
محمدپور, احمد. ۱۳۸۹. روش تحقیق کیفی ضد روش. انتشارات جامعه‌شناسان.
محمدی, مهدی. ۱۳۸۸. نظام نوآوری دفاعی. گزارش منتشر نشده.
نصری, شهره, حمید کاظمی, و آرمان خالدی. (۱۳۹۹). “مقایسه کارآمدی نظام ملی نوآوری ایران با کشورهای منتخب با تأکید بر باز کردن جعبه سیاه نوآوری و نگاهی تاریخی به وضعیت نظام ملی نوآوری در ایران.” بهبود مدیریت. سال چهاردهم، شماره ۲، صص 66-33.
نورث, داگلاس. ۱۳۹۶. فهم فرآیند تحول اقتصادی. با ترجمه مهاجرانی، میرسعید، و زهرا فرضی‌زاده. انتشارات نهادگرا.
وزیری, جواد, سپهر قاضی‌نوری, محمد امین قانعی‌راد, و حمیدرضا فرتوک‌زاده. (۱۳۹۴).“موج‌های سه‌گانه گذار در صنعت دفاعی ایران با نگاهی خاص به صنعت ضد زره”. مدیریت نوآوری. سال چهارم، شماره ۲، 34-1.
Bruno, I., A. Donarelli, V. Marchetti, A. S. Panni, B. Valente. "Technology Readiness revisited: A proposal for extending the scope of impact assesment of European public services." Electronic Governance (ICEGOV2020). Athens, Greece, March 11-13. (2020) .
Chaminade et al. 2018. Advanced Introduction to National Innovation System. Edward Elgar Publishing.
Diercks, G., H. Larsen, and F. Steward. 2019. "Transformative innovation policy: addressing variety in an emerging policy paradigm." Research Policy. vol. 48, No.4 (2019), 880-894.
Edquist, C. 2004. "Systems of innovation: perspectives and challenges." In The Oxford Handbook of Innovation, by J. Fagerberg, R. Nelson and D. Mowery . Oxford: Oxford University Press.
Edquist, C. "The Systems of Innovation Approach and Innovation Policy: An account of the state of the art." DRUID Conference. Aalborg, Denmark, june. (2001) .
Héder, Mihály. "From NASA to EU: the evolution of the TRL scale in Public Sector Innovation." The Innovation Journal 22, no. 2 (2017): 1-23.
ISO. 2013. Standard 16290 (2013): Space systems – definition of the Technology readiness Levels (TRLs) and their criteria of assessment. ISO.
Jensen, M. B., B. E. Johnson, E. Lorenz, and B. A. Lundvall. "Forms of knowledge and modes of innovation." Research Policy. Vol. 36, No. 5. (2007). 680-693.
Lundvall, B. A., K. J. Joseph, C. Chaminade, and Vang. 2009. Handbook of innovation systems and developing countries. Chentelham: Edward Elgar.
Matthews, J. A. "From national innovation systems to national systems of economic learning: the case of technology diff usion management in East Asia." DRUID Summer conference ‘National Innovation Systems, Industrial Dynamics and Innovation Policy. Rebild, Denmark. (1999).
Nelson, Richard. 2003. Physical and social technologies, and their evolution. LEM Working Paper Series, Pisa: LEM.
Radosevic, S. 2007. National systems of innovation and entrepreneurship: In search of a missing link. Working Papers, UCL Centre for the study of economic and social change in Europe.
Talwar, B. "Business excellence models and the path ahead". The TQM Journal. Vol. 23, No. 1. (2011). 21-35.
Viotti, E. "National learning systems: a new approach on technological change in late industrialising economies and evidence from the cases of Brazil and South Korea". Technological Forecasting & Social Change. Vol. 69, No. 7 (2002): 653–680.