شکست در درس‌آموزی از خط‌مشی؛ روایت نقادانه تجربه خصوصی‌سازی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استاد گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

چکیده

هدف از این پژوهش، ارائه مدلی جهت یادگیری از خط‌مشی‌های عمومی است. این پژوهش قصد دارد تا با نگاهی ژرف به خط مشی خصوصی سازی، به بررسی و تبیینی برای درک و بهبود یادگیری از تجارب داخلی و نیز درس‌آموزی از خط‌مشی دیگر کشورها بپردازد. در این راستا، با استفاده از راهبرد نظریه داده بنیاد، داده‌های حاصل از مطالعات کتابخانه ای و مصاحبه مدیران و کارشناسان و مشاوران سازمان خصوصی سازی، وزارت اقتصاد و امور دارایی، وزارت کار، رفاه و تامین اجتماعی، مرکز پژوهش های مجلس، دیوان محاسبات کشور، اعضای هیات علمی دانشکده و موسسات پژوهشی مصاحبه شده است.
از آنجایی که راهبرد نظریه داده بنیاد در این پژوهش براساس رویکرد اشتراوس و کوربین است، تحلیل داده ها نیز متاثر از رویکرد ایشان است وطی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی از طریق نرم افزار MAXQDA، تحلیل شد. از نتایجی که در این پژوهش به دست آمد می توان گفت که ایرانیان نتوانستند در عرصه خط مشی خصوصی سازی از تجارب خود و سایر کشورها درس آموزی داشته باشند زیرا بر اجرای خط مشی نظارت نکرده و از شیوه های مناسب آن در ارزیابی ها استفاده نکردند که در نتیجه منجر به بکارگیری راهبردهای سوء و متضاد با اهداف خصوصی سازی شد که پیامدهای منفی را به اقتصاد کشور متحمل کرد. اما زمینه های متفاوت نهادی کشور نیز بر پیچیده تر شدن موضوع یادگیری تاثیر بسزایی گذاشته است به گونه ای که حتی بر شکل گیری منافع و اهداف متضاد و متعارض با اهداف اساسی خصوصی سازی منجر شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Failure in policy lesson drawing; A critical review of the experience of privatization in Iran

نویسندگان [English]

  • Aryan Azimi 1
  • Abbas Monavvarian 2
  • Ali Asghar pourezzat 2
  • Hosein Raghfar 3
1 PhD candidate, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Professor, Faculty of management, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Professor, Faculty of Social Sciences and Economics, Alzahra University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this study is to provide a model for learning from general policies. This study intends to look deeply into the privatization policy, to examine and explain the understanding and improvement of learning from domestic experiences as well as to learn from other countries' policies. In this regard, using the data theory strategy, data from library studies and interviews with managers and experts and consultants of the Privatization Organization, Ministry of Economy and Finance, Ministry of Labor, Welfare and Social Security, Parliamentary Research Center, Accounting Court Country, faculty, and research institutes interviewed.Since the data theory strategy in this study is based on the Strauss and Corbin approach, data analysis is also influenced by their approach. Three open, axial and selective coding steps were analyzed through MAXQDA software. The results of this study indicate that Iranians could not learn from their own and other countries' experiences in the field of privatization policy because they did not monitor the implementation of the policy and did not use appropriate methods in evaluating it. Consequently, it led to the use of malicious and contradictory privatization strategies that had negative consequences for the country's economy. But the different institutional contexts of the country have also had a major impact on the complexity of the learning process, which has even led to the formation of conflicting interests contrary to the fundamental goals of privatization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • policy evaluation
  • Policy learning
  • Learning
  • Privatization
احمدی حمید؛ و سجاد ستاری. اقتصاد سیاسی توسعه نیافتگی خصوصی سازی در ایران: رویکردهای موجود ، رهیافت جدید. فصلنامه سیاست ، سال چهل و سوم، شماره 6. 1392، صص 49-68.
امیری مجتبی؛ شهرزاد نیری؛ مرجان صفاری؛ فاطمه دلبری راغب. تبیین و اولویت بندی موانع فراروی خصوصی سازی و مشارکت بخش خصوصی در توسعه ورزش. نشریه مدیریت ورزشی ، شماره 19. 1392، صص 83-106.
امیری، علی نقی؛ حسن دانایی فرد؛ حسن زارعی متین؛ و سید مجتبی امامی. فهم جوهره خط‌مشی عمومی: واکاوی نظری ماهیت تقلیدپذیری خط‌مشی گذاران ملی. اندیشه مدیریت راهبردی. شماره 1، شماره پیاپی 9. 1390 صص 5-44.
پاکزاد، مهدی؛ علی اصغر سعدآبادی، مصطفی کاظمی اسفه، آرین عظیمی، سید علی حسینی. نظام نوآوری منطقه ای: مفاهیم و مدلهای ارزیابی. تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، 1397.
جیحون تبار، فوزیه. توسعه بخش خصوصی ناشی از خصوصی‌سازی با رویکرد نهادی در ایران 88- 1368. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اقتصادی، 1388.
دانایی فرد، حسن؛ منصور خیرگو؛ عادل آذر؛ علی اصغر فانی. فهم انتقال خط‌مشی اصلاحات اداری در ایران پژوهشی بر مبنای راهبرد داده بنیاد. مجله علمی پژوهشی مدیریت فرهنگ سازمانی. دوره دهم. شماره دوم؛ 1391، صص 5-28.
دانایی فرد، حسن؛ محمدمهدی حیدری؛ عادل آذر؛ رحمت الله قلی پور. فهم خاتمه خط‌مشی‌های عمومی در ایران: پژوهشی بر مبنای نظریه پردازی داده بنیاد. اندیشه مدیریت راهبردی. سال نهم. شماره یک، 1394، صص 85-120.
دانایی فرد، حسن و سید مجتبی امامی. استراتژی‌های پژوهش کیفی: تاملی بر نظریه پردازی داده بنیاد. اندیشه مدیریت. سال اول. شماره دوم.، 1386، صص 69-97.
زرین کوب، عبدالحسین. کلک تاریخ: نگاه به گذشته‌ها. کلک. شماره‌های 76، 77، 78، و 79. صص 29-40.
عظیمی، حسین. مسائل اساسی در بازسازی و توسعه اقتصادی ایران. مدرس علوم انسانی. دوره 1. شماره 1. 1369، صص 33-67.
عظیمی ، آرین.بررسی عوامل موثر بر تاب آوری خوشه‌های صنعتی در مواجهه با تحریم‌های اقتصادی: مورد مطالعه خوشه صنعتی تجهیزات بیمارستانی تهران؛ پایان نامه کارشناسی ارشد؛ دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، 1393.
گیدنز، آنتونی. جامعه شناسی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر نی، 1389.
موسوی، سید اصغر. حمایت کیفری از اموال در فرایند خصوصی‌سازی. پایانامه کارشناسی ارشد در رشته حقوق جزا و جرم شناسی. دانشگاه تهران: پردیس قم، 1389.
مومنی، فرشاد. واکاوی یک تجربه ملی مهم در عرصه سیاستگذاری عمومی: هدفمندسازی یارانه‌ها. فصلنامه سیاستگذاری عمومی. دوره 1. شماره 1. 1394، صص 89-105.
مهربان فر، احسان. آسیب شناسی خط‌مشی گذاری دولت در عرصه خصوصی‌سازی بر مبنای نظریه داده بنیاد. مجلس وراهبرد. سال بیست و سوم. شماره 86.، 1394 صص 329-350.
نیلی، مسعود. اقتصاد ایران به کدام سو می‌رود؟: خلاصه طرح مطالعاتی تحلیل عوامل تاثیرگذار بر عملکرد میان مدت اقتصاد ایران. تهران: انتشارات دنیای اقتصاد، 1394.
نیلی، مسعود؛ امینه محمودزاده؛ و مهران بهنیا. خصوصی‌سازی. در کتاب اقتصاد ایران به کدام سو می‌رود؟: خلاصه طرح مطالعاتی تحلیل عوامل تاثیرگذار بر عملکرد میان مدت اقتصاد ایران.  نیلی، مسعود.  تهران: انتشارات دنیای اقتصاد. 1394، صص 153-162.
ین، رابرت. کاربرد تحقیق موردی. ترجمه سید محمد اعرابی و روح الله سهرابی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1387.
Benz, Arthur, and Dietrich Fürst. "Policy learning in regional networks." European Urban and Regional Studies 9, no. 1 (2002): 21-35.
Dolowitz, David P., and David Marsh. "Learning from abroad: The role of policy transfer in contemporary policy‐making." Governance 13, no. 1 (2000): 5-23.
Dolowitz, David, and David Marsh. "Who learns what from whom: a review of the policy transfer literature." Political studies 44, no. 2 (1996): 343-357.
Estrin, Saul, Jan Hanousek, Evzen Kocenda, and Jan Svejnar. "The effects of privatization and ownership in transition economies." Journal of Economic Literature 47, no. 3 (2009): 699-728.
Galtung, Johan. "On the effects of international economic sanctions, with examples from the case of Rhodesia." World politics 19, no. 3 (1967): 378-416.
Grin, John, and Anne Loeber. "15 Theories of Policy Learning: Agency, Structure, and Change." Handbook of public policy analysis (2006): 201.
Hood, Christopher. "A public management for all seasons?." Public administration 69, no. 1 (1991): 3-19.
James, Oliver, and Martin Lodge. "The limitations of ‘policy transfer’and ‘lesson drawing’for public policy research." Political studies review 1, no. 2 (2003): 179-193.
Jamshidi, Laleh, Hamidreza Arasteh, Abdolrahim NavehEbrahim, Hassanreza Zeinabadi, and Palle Damkjær Rasmussen. "Developmental patterns of privatization in higher education: a comparative study." Higher Education 64, no. 6 (2012): 789-803.
Kikeri, Sunita, John Nellis, and Mary Shirley. Privatization: the lessons of experience. The World Bank, 1992.
Lan, Zhiyong, and David H. Rosenbloom. "Public administration in transition?." Public administration review 52, no. 6 (1992): 535-537.
May, Peter J. "Policy learning and failure." Journal of public policy 12, no. 4 (1992): 331-354.
Megginson, William L. The financial economics of privatization. Oxford University Press on Demand, 2005.
McLaughlin, Milbrey Wallin. "Learning from experience: Lessons from policy implementation." Educational evaluation and policy analysis 9, no. 2 (1987): 171-178.
Mizsei, Kalman. "Privatisation in Eastern Europe: a comparative study of Poland and Hungary." Soviet Studies 44, no. 2 (1992): 283-296.
Cerami, Joseph R. "Innovation in Policy Analysis." The Innovation Journal, Discussion Papers 23, no. 10 (1992): 04.
Overman, E. Sam. "Privatization in China, Mexico, and Russia: a comparative study." Public Productivity & Management Review (1995): 46-59.
Pollitt, Christopher. Managerialism and the public services: The Anglo-American experience. Blackwell, 1990.
Rose, Richard. "What is lesson-drawing?." Journal of public policy 11, no. 1 (1991): 3-30.
Rose, Richard. Lesson-drawing in public policy: A guide to learning across time and space. Vol. 91. Chatham: Chatham House Publishers, 1993.
Rose, Richard. Learning from comparative public policy: A practical guide. Routledge, 2004.
Saunders, M., P. Lewis, and A. Thornhill. "Research Methods for Business students.(ed. 7 th) Harlow." (2016).
Shafritz, Jay M., Karen S. Layne, and Christopher P. Borick. Classics of public policy. Pearson Longman, 2005.
Shipan, Charles R., and Craig Volden. "Policy diffusion: Seven lessons for scholars and practitioners." Public Administration Review 72, no. 6 (2012): 788-796.
Strauss, Anselm, and Juliet Corbin. Basics of qualitative research. Sage publications, 1990.
Warner, Mildred E., and Germà Bel. "Competition or monopoly? Comparing privatization of local public services in the US and Spain." Public administration 86, no. 3 (2008): 723-735.
Wilson, Woodrow. "The study of administration." Political science quarterly 2, no. 2 (1887): 197-222.