کنترل راهبردی در بانکداری ایران: نگاهی تاریخی به الگوهای پیشین و ارائه مدلی نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه مدیریت، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 دانشجوی دکتری مدیریت استراتژیک، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

در شرایط پیچیده و متلاطمی که بانک‌ها با آن مواجه هستند، وجود یک سیستم کنترل راهبردی اثربخش که بتواند به خوبی از پس مشکلاتی همچون، سوء مدیریت، عدم توانایی در نظارت بر شبکه بانکی و عدم ثبات محیط اقتصاد کلان بربیاید، الزامی است. در این پژوهش سعی شده است تا ضمن واکاوی مدل‌های الگوی کنترل راهبردی موجود در صنعت بانکداری ایران و جهان، با ارائه الگویی متناسب با شرایط محیطی حال حاضر و با استفاده از روش آمیخته اکتشافی با اتکا بر فلسفه ساخت‌گرایی اجتماعی و رویکرد نظریه داده بنیاد به دنبال تبیین مدل کنترل راهبردی در صنعت بانکداری ایران باشد. در این ارتباط در بخش کیفی با استفاده از نمونه‌گیری نظری و مصاحبه میدانی نیمه ساختاریافته با 16 تن از مدیران، سرپرستان و کارکنان دانشی چهار بانک فعال در سطح کشور و به وسیله نرم‌افزار MAXQDA نتایج استخراج گردید. مقوله‌های استخراج شده الگوی کنترل استراتژیک در مرحله اول شامل، کنترل محتوای راهبرد، کنترل اجرای راهبرد، کنترل سیاسی، کنترل بینشی، کنترل مسئولانه، کنترل مراقبت راهبردی، کنترل آگاهی‌های ویژه و کنترل قابلیت‌های راهبردی است. همچنین در بخش کمی به منظور برازش مدل مذکور جامعه آماری شامل 61 نفر از متخصصان و کارشناسان حوزه کنترل راهبردی به صورت قضاوتی هدفمند با تکنیک گلوله برفی به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. داده‌ها در بخش کمی از طریق اجرای پرسشنامه محقق ساخته بر روی نمونه آماری استخراج و با استفاده از نرم‌افزار Smart-PLS تجزیه و تحلیل گردید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategic Control in Iranian Banking: A Historical Look at Past Patterns and Presentation of a New Model

نویسندگان [English]

  • Vahid Khashei 1
  • Mohsen Akbari 2
  • Masoomeh Qasemi Shams 3
1 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran.
3 PhD candidate, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

In the complex and turbulent conditions that banks are facing, an effective strategic control system that is capable of dealing with problems such as mismanagement, inability to monitor the banking network and instability of the macroeconomic environment is essential. This study has attempted to analyze the models of strategic control model in the banking industry of Iran appropriate to environmental conditions in order to elaborate a strategic control, using a heuristic approach based on the philosophy of social constructionism and the grounded theory approach. In this regard, in the qualitative sector, the results were extracted by MAXQDA software using semi-structured field interviews and interviews with 16 managers, supervisors and experts of four banks operating nationwide. The extracted categories of strategic control patterns in the first stage include strategy content control, strategy implementation control, political control, insight control, responsibly control, surveillance control, special control and strategic capabilities control. Also, in order to verify the fitness of the model, a statistical population of 61 experts and experts in the field of strategic control was selected as a targeted trial using snowball technique as a statistical sample. Data were analyzed by a researcher-made questionnaire on the statistical sample and analyzed using Smart-PLS software.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Business strategy
  • Strategic Control
  • Grounded theory
  • banking industry
امینی، محمد تقی. کنترل استراتژیک (تعاریف، نظریات، مدل‌ها). تهران: پایگاه دانش،1393.
امینی، محمد تقی؛ سیادت، سعیده؛ پیر علی، علیرضا. "پیاه سازی مدل کنترل استراتژیک هایسون در صنعت خرده فروشی". پژوهشهای مدیریت راهبردی. سال 22 (( 63.(1395):83-63.
پیرس، جان؛ رابینسون، ریچارت.  برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک، با ترجمه سهراب خلیلی، تهران، انتشارات یادواره کتاب، 1389.
خاشعی، وحید. حسینی سید محمود و همکاران.  "کاوشی بر الکوی کنترل راهبرد سازمانی؛ رویکردی کارکرد گرایانه و نمونه ای آرمانی". مجله اندیشه مدیریت راهبردی. سال ششم، (1), (1391):34-5
خاشعی وحید. "ارائه الگوی طبقه‌بندی شده از ابزارهای کنترل راهبردی". مجله اندیشه مدیریت راهبردی سال نهم، (1), (1394): 145-121.
خاشعی وحید، هرندی عطااله. "تببین مدل کنترل راهبردی در صنعت توزین". مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 22،(1394):80-61.
خاشعی وحید، هرندی عطااله. مدیر یت سازمان‌ها در شرایط پیچیده، انتشارات مبلغان، چاپ اول. 1395.
داوری علی، رضازاده آرش. مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS. چاپ دوم. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، 1393.
دیواندری، علی. "مدل‌سازی تغییرات استراتژیک در صنعت بانکداری"، پژوهشنامه اقتصادی، 19، (1383): 147-180.
دوویت، باب؛ مییر، باب.  استراتژی، فرآیند، محتوا، زمینه، نگرش بین‌المللی. با ترجمه ناصر پور صادق و اصغر جهانگیر، انتشارات واژگان. جلد اول، چاپ اول. 2010.
رحمان سرشت، حسین، حبیبی بدر آبادی، محبوبه. (1393). الگویی برای کنترل راهبردی در شرایط گسست محیطی، پژوهشنامه بیمه، سال 29(1): 53-78.
رنجبران، هادی؛ حق دوست، علی اکبر، صلصالی، مهوش؛ خوشدل، علیرضا؛ سلیمانی، نسیم. "نمونه گیری در پژوهش های کیفی: راهنمایی برای شروع". مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران.10(3). (1391):238-250.
طبیبی، محمد رضا، دادفر محمد. "بررسی مبانی و ابعاد نظری کنترل راهبردی"، توسعه سازمانی پلیس، 40، (1391).: 70-49.
فتحی، محمدرضا، ملکی، محمد حسن، نقوی، حسین. "ارزیابی عملکرد شعب بانک انصار با رویکرد کارت امتیازی متوازن و تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره"، پژوهش های مدیری راهبردی،22(65)، (1395):105-83.
کاظمی زاده، غلامرضا، علی محمدی اصل، ابراهیم، نظری، رضا. "ارزیابی بانک‌های خصوصی با استفاه از مدل BSC و تکنیک های MADM"، فصلنامه مدیریت بهره وری،10(36)، (1395).: 186-163.
لشکر بلوکی؛ مجتبی،  جاری سازی استراتژی، انتشارات آریانا قلم- ویراست چهارم- تهران. 1394.
هانگر، جی؛ ویلن، تی.ال. مبانی مدیریت استراتژیک، با ترجمه سید محمد اعرابی، تهران: انتشارات دفتر پژوهش‌های فرهنگی، چاپ اول،1381.
نجات بخش اصفهانی، علی و تولایی، روح اله. طراحی مدل بومی برای کنترل استراتژیک دستگاه های فرهنگی کشور، پژوهش‌های منابع انسانیدانشگاه امام حسین علیه السلام، شماره اول،1387.
نعمتی زاه، سینا، حایری میبدی، مهسیما. "ارزیابی عملکرد بانک دی با استفاده از مدل کارت امتیازی متوازن". دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت،4(15)، (1394): 142-133.
نیکوکار، غلامحسین، قربانی زاده، وجه اله، نجات بخش اصفهانی، علی. "طراحی و تبیین الگوی کنترل استراتژیک سازمان‌های فرهنگی کشور". دو ماهنامکه دانشور رفتار مدیریت و پیشرفت، 17(41) (1389):208-185.
 
Aiken, Michael, Samuel B. Bacharach, and J. Lawrence French. "Organizational structure, work process, and proposal making in administrative bureaucracies." Academy of management journal 23, no. 4 (1980): 631-652.
Creswell, John W., and Dana L. Miller. "Determining validity in qualitative inquiry." Theory into practice 39, no. 3 (2000): 124-130.
Canonico, Paolo, and Jonas Söderlund. "Getting control of multi-project organizations: Combining contingent control mechanisms." International Journal of Project Management 28, no. 8 (2010): 796-806.
Hardy, Cynthia, Ian Palmer, and Nelson Phillips. "Discourse as a strategic resource." Human relations 53, no. 9 (2000): 1227-1248.
Harrison, E. Frank. "Strategic control at the CEO level." Long Range Planning 24, no. 6 (1991): 78-87.
Preble, John F. "Towards a comprehensive system of strategic control." Journal of Management Studies 29, no. 4 (1992): 391-408.
Horovitz, Jaques H. "Strategic control: a new task for top management." Long Range Planning 12, no. 3 (1979): 2-7.
Kalmar, Kathleen. "Data Science to Improve Bank Controlling Methods Doctoral" (PhD)Thesis. Supervisor: Dr. Zoltán Zéman. (2017)
Legge, David. "The Strategic Control of an Ant-Based Routing System using Neural Net Q-Learning Agents." In Adaptive Agents and Multi-Agent Systems II, pp. 147-166. Springer, Berlin, Heidelberg, 2004.
Lorange, Peter, Michael S. Scott Morton, and Sumantra Ghoshal. Strategic control systems. West Group, 1986.
Marous, Jim. "Banking Industry Must Move from ‘Strategic Planning’ to Real Action".Online on https://thefinancialbrand.com. 2018.
Rikhardsson, Pall, Carsten Rohde, Leif Christensen, and Catherine E. Batt. "Financial crisis and changes in management controls in banks." (2016).
Simons, Robert. "How new top managers use control systems as levers of strategic renewal." Strategic management journal 15, no. 3 (1994): 169-189.
Schreyögg, Georg, and Horst Steinmann. "Strategic control: A new perspective." Academy of management Review 12, no. 1 (1987): 91-103.
Simons, Robert, D. Russ-Eft, H. Preskill, R. A. Tejada, S. Delgado Negrini, M. Montero Corrales, J. Cano Gallego et al. Performance measurement and control systems for implementing strategy. No. D10 276. IICA, Tegucigalpa (Honduras) Instituto Nacional Agrario, Tegucigalpa (Honduras) Federación de Organizaciones Privadas de Desarrollo de Honduras, Tegucigalpa (Honduras) Secretaria de Recursos Naturales, Tegucigalpa (Honduras), 2000.
Strauss, Anselm, and Juliet Corbin. Basics of qualitative research techniques. Thousand Oaks, CA: Sage publications, 1998.
Tavakoli, Iraj, and Keith J. Perks. "The development of a strategic control system for the management of strategic change." Strategic Change 10, no. 5 (2001): 297.
Ruefli, Timothy, and Jacques Sarrazin. "Strategic control of corporate development under ambiguous circumstances." Management Science 27, no. 10 (1981): 1158-1170.
Fiegener, Mark Kevin. "Towards a descriptive theory of strategic control: a study of the nature and effects of the organizational controls applied to strategies and strategic planning." (1990).
Muralidharan, Raman. "A framework for designing strategy content controls." International Journal of Productivity and Performance Management (2004).
Mc Conchie,D.R.Patterns of strategic control, The Degree of Doctor of Philosophy of Loughborough University. 1998.