«موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی» با مشارکت «انجمن تعالی کسب و کار ایران» بهبود مدیریت 2251-8991 20 2 2026 07 23 Designing Policies for Completing the Methanol Value Chain in Iran: Thematic Analysis of Upstream Documents with a Resistance Economy Approach طراحی سیاست‌های تکمیل زنجیره ارزش متانول در ایران: تحلیل مضمون اسناد بالادستی با رویکرد اقتصاد مقاومتی 30 60 245389 10.22034/jmi.2026.577083.3289 FA سید میلاد عظیمی دانشجوی دکتری مدیریت قراردادهای بین المللی نفت و گاز، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران. غلامرضا گودرزی استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق‌علیه‌السلام، تهران، ایران مهدی صادقی شاهدانی استاد گروه اقتصاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران. محمدهادی زاهدی وفا دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران. Journal Article 2026 02 21 Despite Iran's high methanol production capacity, the petrochemical industry remains largely trapped in a crude-export-oriented pattern. This study aims to design policy solutions for completing the methanol value chain within the framework of the Resistance Economy and upstream policy documents. Using thematic analysis and conducting 16 semi-structured interviews with experts from the oil and petrochemical sectors, along with reviewing 21 upstream policy documents, basic, organizing, and global themes were extracted and analyzed through a thematic network.<br>The findings indicate that the main gap lies not in the absence of upstream policy documents, but in weak institutional coherence, lack of integrated implementation mechanisms, financing challenges, technological limitations, and the absence of incentive systems aligned with downstream development. Accordingly, the most important proposed policy solution is "conditioning natural gas feed discounts on downstream chain development" which, together with other solutions, were developed and prioritized across four main axes: governance and investment steering, reform of incentive and financing systems, technological and infrastructure development, and market and export development of downstream products. The results suggest that the effective realization of the Resistance Economy in the petrochemical industry requires a shift from a production-oriented approach toward a value-added and policy-driven paradigm. صنعت پتروشیمی ایران با وجود ظرفیت بالای تولید متانول، همچنان در الگوی خام‌فروشی گرفتار است. پژوهش حاضر با هدف طراحی راهکارهای سیاستی برای تکمیل زنجیره ارزش متانول در چارچوب اقتصاد مقاومتی و اسناد بالادستی انجام شده است. با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون و انجام ۱۶ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان صنعت نفت و پتروشیمی و بررسی ۲۱ سند بالادستی، مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر استخراج و در قالب شبکه مضامین تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد شکاف اصلی نه در فقدان اسناد بالادستی، بلکه در ضعف انسجام نهادی، نبود سازوکارهای اجرایی منسجم، چالش‌های تأمین مالی، محدودیت‌های فناوری و نبود نظام انگیزشی هم‌راستا با توسعه پایین‌دستی است. بر این اساس، مهم‌ترین راهکار سیاستی پیشنهادی، «مشروط‌سازی تخفیف خوراک گاز به توسعه زنجیره پایین‌دستی» است که در کنار سایر راهکارها در چهار محور حکمرانی و هدایت سرمایه‌گذاری، اصلاح نظام مشوق‌ها و تأمین مالی، توسعه فناوری و زیرساخت و توسعه بازار و صادرات فرآورده‌ها تدوین و اولویت‌بندی شد. نتایج نشان می‌دهد تحقق عملی اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی، مستلزم عبور از رویکرد صرفاً تولیدمحور به رویکردی ارزش‌افزوده‌محور و سیاست‌محور است. https://www.behboodmodiriat.ir/article_245389_7af94dd45ffc7c0531b5f76ae1b64a02.pdf