«موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی» با مشارکت «انجمن تعالی کسب و کار ایران» بهبود مدیریت 2251-8991 20 1 2026 05 22 Analysis of Executive Barriers to Iran's Industrial Development Documents Using Interpretive Structural Modeling تبیین و تحلیل نظام‌یافته‌ی موانع اجرایی‌سازی اسناد توسعه صنعتی ایران (رویکرد مدل‌سازی نرم) 88 124 243715 10.22034/jmi.2026.546250.3241 FA مهدی حمزه پور دانشیار، گروه علوم تصمیم و سیستم‌های پیچیده، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران 0000-0002-7858-6158 محمد تقی ملائی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران 0009-0009-5046-1108 سیدابوالفضل مرتضوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران 0009-0002-7070-9632 Journal Article 2025 09 10 Despite emphasis in numerous upstream documents, a significant gap exists between the predicted goals and the actual performance of Iran's industrial sector (with an average growth rate of 1.5% in the 2010s). This research aimed to systematically analyze the executive barriers of Iran's industrial development documents and explain the hierarchical and causal relationships between them. This applied research utilized a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach. In the first step, employing thematic analysis and the study of documents and semi-structured interviews with 8 experts, the main barriers were identified. In the second step, the Interpretive Structural Modeling (ISM) method and MICMAC analysis were used, and the necessary data were collected and analyzed through a pairwise comparison questionnaire completed by 15 experts. Based on the findings, 6 main barriers were identified. ISM and MICMAC analyses revealed that the barrier "Lack of positive interaction between policymakers and stakeholders" was the most influential factor on the entire system, acting as an independent and fundamental variable. This barrier was placed at the most foundational level of the model. In contrast, barriers such as "Lack of consensus on the vision" and "Unclear leading institution" were identified as dependent and high-level variables. علی رغم تأکید اسناد بالادستی متعدد، شکاف معناداری بین اهداف پیش بینی شده و عملکرد واقعی بخش صنعت ایران (با نرخ رشد متوسط ۱.۵٪ در دهه ۱۳۹۰) وجود دارد. این پژوهش با هدف تحلیل نظام‌مند موانع اجرایی اسناد توسعه صنعتی ایران و تبیین روابط سلسله مراتبی و علّی بین آن‌ها انجام شده است. این تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمّی) انجام شده است. در گام اول، با به کارگیری روش تحلیل مضمون و مطالعه اسناد و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۸ خبره، موانع اصلی شناسایی شد. در گام دوم، از روش مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) و تحلیل MICMAC استفاده گردید و داده‌های لازم از پرسشنامه مقایسه زوجی توسط ۱۵ خبره جمع‌آوری و تحلیل شد. بر اساس یافته‌ها، ۶ مانع اصلی شناسایی شد. تحلیل‌های ISM و MICMAC نشان داد که مانع «عدم تعامل مثبت سیاستگذاران و ذینفعان» به عنوان یک متغیر مستقل و پایه‌ای، تأثیرگذارترین عامل بر کل سیستم است. این مانع در پایه‌ترین سطح مدل قرار گرفت. در مقابل، موانعی مانند «عدم اجماع در چشم‌انداز» و «مشخص نبودن نهاد متولی» به عنوان متغیرهای وابسته و سطح بالا شناسایی شدند. نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که مسئله اصلی، محتوای اسناد نیست، بلکه ضعف در «حکمرانی» و «بستر نهادی» اجرای آن‌هاست. حل سایر موانع بدون توجه و رفع این مانع کلیدی و ریشه‌ای (عدم تعامل مثبت سیاستگذاران و ذینفعان)، دشوار یا غیرممکن خواهد بود. این مطالعه پیشنهاد می‌کند تمرکز اصلی سیاستگذاران باید بر ایجاد سازوکارهای نهادی دائمی برای بهبود تعامل، اعتمادسازی و مشارکت فعال تمام ذینفعان قرار گیرد. https://www.behboodmodiriat.ir/article_243715_2e8381f344fbe236655f5ba03dd83a54.pdf