بررسی تکامل تاریخی سیاست‌گذاری نوآوری در ایران با رویکرد حکمرانی شبکه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری سیاستگذاری علم و فناوری، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 استاد گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

حکمرانی سیاست STI گستره‌ی وسیعی از فعالیت‌های مرتبط با تعاملات پیچیده‌ی نقش‌آفرینان مختلف بمنظور ایجاد تفاهم میان منافع متضاد را در بر می گیرد. از آن جایی که مفهوم نوآوری ماهیتی افقی وبینِ بخشی دارد و به عنوان نتیجه تعاملات پیچیده و تکامل نقش‌آفرینان، نهادها و ارتباطات آن‌ها شناخته می‌شود و به علت گسترش محدوده‌ی آن از علم‌وفناوری به سایر حوزه‌های سیاستی مانند آموزش، بهداشت، کشاورزی و صنعت، مطالعه حکمرانی در سیاست‌گذاری STI ضروری است. در این مقاله، تکامل حکمرانی سیاست‌گذاری نوآوری در ایران بین سال‌های 1369 تا 1398 با رویکرد حکمرانی شبکه‌ای و با استفاده از نگاشت تاریخی داده‌ها با تکیه بر مصاحبه باخبرگان و مطالعه‌ی اسناد بررسی شده و چهار دوره‌ی اصلی شناسایی شده است. دوره اول، توجهات به هماهنگی افقی-سیاسی و توسعه‌ی کمّی آموزش عالی درراستای اهرم کردن نیروی انسانی برای توسعه علمی؛ دوره دوم، توجه به انسجام سیاستی در علم، فناوری و نوآوری و نهادسازی؛ دوره سوم، برنامه‌ریزی و پایش یکپارچه و سیاست‌های افقی نوآوری و دوره چهارم، یادگیری و هوشمندی سیاستی و به‌کارگیری فناوری در بخش‌های غالب اقتصادی. در این چهار دوره، روند تکاملی حکمرانی، از حکمرانی دستگاهی متمرکز بر آموزش عالی به حکمرانی چندمرکزی و مبتنی بر نوآوری در بخش‌های مختلف اقتصاد نمایان است. اگرچه مشکلات مهمی نیز باقی مانده که همپوشانی میان نهادها و سیاست‌ها و ضعف هوشمندی و یادگیری سیاستی در مقایسه با سایر ابعاد و بهینه‌نبودن مسیر تکامل حکمرانی، مهم‌ترین آن‌ها هستند. بر این اساس می‌توان باطراحی سازوکارهایی متمرکز بر نقاط ضعف و قوت، حکمرانی در این حوزه را بهبود داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Historical Evolution in STI Policy-making in Iran: a Network Governance Approach

نویسندگان [English]

  • Zohreh Karim Mian 1
  • Mehdi Mohammadi 2
  • Mohammad Mahdi Zolfagharzadeh 3
  • Sepehr Ghazinoory 4
1 PhD candidate of Science and Technology Policy, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Faculty of management, University of Tehran, Tehran, Iran.
4 Professor, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The governance of the STI policy covers a wide range of practices and activities related to complex interactions among different actors in order to converge the conflicting interests in the policy process. Since the concept of innovation is horizontal, inter organizational, and inclusive, and also is known as a result of complex interactions and the evolution of actors, their institutions and their relations, and because of the extension of its scope from science and technology to other policy areas such as education, health, Agriculture and industry, the study of governance in STI policy seems essential. In this article, Iranian innovation policy making governance during 1990 – 2017 is studied by historical data mapping method. Generally, four main stages for STI policy making can be defined: First stage includes attention to horizontal coordination and higher education quantitative development according to human resource based approach to scientific progress. In the second stage, focusing on policy coherence in science,technology, innovation and institutionalization for them. The third stage includes focusing on integrated planning and monitoring & innovation horizontal policies. Finally, in the fourth stage, understanding the importance of policy intelligence & learning and focusing on deployment of technology in different parts of Iran economy. Totally, during these four stages, network governance impact on STI policies from higher education to other parts of Iran economy is significantly emphasized. However, there are some challenges in this category such as overlap between different institutions and policies, inadequate policy intelligence and policy learning and non-optimal evolution of governance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • STI policy
  • Governance of STI Policy
  • Network Governance
  • Historical data mapping
  • STI in Iran