همپایی فناورانه در صنایع مبتنی بر سامانه های پیچیده ، مطالعه موردی صنعت پتروشیمی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

2 استاد گروه مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

4 دانشیارگروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

چکیده

در راهبردهای توسعه محصولات و سیستم های پیچیده، همپایی فناورانه از مهم‌ترین راهبردهای کاهش شکاف فناورانه بین کشورهای متأخر با رهبران فناوری است، که در این فرآیند کشورهای متأخر با تقلید، جهش و سرمایه‌گذاری می‌توانند فاصله خود را با رهبران کاهش دهند. در دهه اخیر این راهبرد موردتوجه بسیاری از پژوهشگران بوده است، ولی بررسی‌ها نشان می‌دهد به دلیل عدم توجه به‌تمامی مؤلفه‌های مؤثر در زیست‌بوم فناوری بسیاری از این تجربیات ناموفق بوده‌اند. با توجه به پیچیدگی محیط اقتصادی، عدم قطعیت‌ها و تغییرات محیطی، کنش‌های عوامل مؤثر در زیست‌بوم متغیر بوده که لازم است اثر این عوامل بر فرآیند همپایی مدنظر قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد، وقوع همپایی فناورانه موفق در محصولات و سیستم‌های پیچیده، نیازمند ارتقاء قابلیت‌های فناورانه، متناسب‌سازی سیاست‌های حکمرانی در مقیاس ملی و بهره‌مندی مناسب از مزیت‌های نسبی کشوراست. در این پژوهش با تمرکز بر قابلیت‌های فناورانه و بررسی ادبیات موضوع و تحقیقات میدانی، با استفاده روش پژوهش ترکیبی عوامل مؤثر بر همپایی فناورانه، شناسایی، تحلیل و اولویت‌بندی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد عوامل اساسی شامل قابلیت‌های تکنیکی و زیرساختی، ادغام در زنجیره ارزش جهانی، حکمرانی، رژیم‌های فناورانه، سرمایه‌های اجتماعی، انباشت ثروت و منابع مالی، منابع فیزیکی و جغرافیا، تحریم‌های اقتصادی، عوامل و مؤلفه‌های بازار و نهادسازی بر وقوع همپایی فناورانه در صنعت پتروشیمی ایران مؤثر می‌باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Technological Catch-up in Industries Based on Complex Systems, a Case Study of Iran's Petrochemical Industry

نویسندگان [English]

  • Abolghasem Farsi 1
  • Manochehr Manteghi 2
  • Hassan Farsijani 3
  • Changiz Valmohammadi Emamchaei 4
1 PhD candidate of Technology Management, Faculty of Management, Islamic Azad University South Tehran Branch, Tehran, Iran.
2 Professor, Faculty of Management and Industrial Engineering, Malek Ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
3 Associate professor, Faculty of Management and Accounting, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, Islamic Azad University South Tehran Branch, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Abstract
In complex product and systems development strategies, technological catch-up is one of the most important strategies to reduce the technological gap between latecomer countries and technology leaders, in which latecomer countries can reduce their distance from the leaders by imitation, leap and investment. In the last decade, this strategy has been considered by many researchers, but studies show that many of these experiments have failed due to the lack of attention to all the components that affect the technology ecosystem. Due to the complexity of the economic environment, uncertainties and environmental changes, the actions of the factors affecting the ecosystem are different and it is necessary to consider the effect of these factors on the catch-up process. The results of this study show that the occurrence of successful technological catch-up in complex products and systems, requires the development of technological capabilities, adaptation of governance policies at the national level and proper use of the country's comparative advantages. In this research, focusing on technological capabilities and reviewing the literature and field research, using the combined research method, the factors affecting technological catch-up have been identified, analyzed and prioritized. Findings show key factors including technical and infrastructural capabilities, global value chain integration, governance, technological regimes, social capital, accumulation of wealth and financial resources, physical resources and geographical, economic sanctions, market factors and components, and institutionalization ,they are effective in the occurrence of technological catch-up in the Iranian petrochemical industry.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Technological Catch-Up
  • technology gap
  • complex products and systems
  • Economic Development
  • Petrochemical industry
الیاسی، مهدی؛ شفیعی، مهرداد."شبکه‌های نوآوری در محصولات با سیستم‌های پیچیده"، دو فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، دوره 12، شماره 23(1393): 31-40.
بهرامی؛ محدثه، آقا بیگی؛ آزاده، میرجلیلی؛ فاطمه."تجربه توسعه زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی (2) ، مطالعه موردی کشور آلمان"، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1396.
حسنی؛ معصومه ؛ عباسی،رضوانه؛ آقابیگی، آزاد. "تجربه توسعه زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی ، مطالعه موردی کشور چین"، انتشارات مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی(1396).
خلیلی؛ ایمان، شیرازی؛ بابک، سلطان‌زاده، جواد. "مطالعه تاریخی صنعت فولاد در ایران؛ کاربرد چارچوب همپایی فناورانه در محصولات و سامانه‌های پیچیده"، فصلنامه بهبود مدیریت، دوره 13، شماره 1 (1398): 62-90.
دولانی؛ عباس، حریری؛ نجلا، حسن‌زاده اسفنجانی؛ حافظ محمد، ولی نژادی؛ علی."مروری بر پژوهش کیفی و نرم‌افزارهای تحلیل داده‌های کیفی"، نشریه مدیریت سلامت، دوره 15 ، شماره 47(1391): 77-90.
عباس زاده، محمد، "تاملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی". مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، دوره 23، شماره 1(1391): 19-34 .
سوزنچی کاشانی، ابراهیم ؛ بابایی، علی ؛ قاسمی، زهره. "راز جهش اقتصادی(هنر همپایی)"، موسسه خدمات فرهنگی رسا، (1399).
شرکت ملی پتروشیمی ایران." گزارش عملکرد سال صنعت پتروشیمی کشور"،1396.
صفدری رنجبر، مصطفی؛ رحمان سرشت، حسین؛ منطقی، منوچهر؛ قاضی نوری، سید سروش."الگوی ساخت و انباشت قابلیت‌های فناورانه تولید محصولات و سامانه‌های پیچیده در کشورهای در حال توسعه: مطالعه موردی شرکت توربوکمپرسور نفت"، مدیریت توسعه فناوری، دوره 4، شماره 4(1395): 9-38.
عباسی؛رضوانه، آقا بیگی؛آزاده، میرجلیلی؛ فاطمه" تجربه توسعه زنجیره ارزش در صنعت پتروشیمی، مطالعه موردی کشور عربستان"، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1397.
Abramovitz, Moses. "Catching up, forging ahead, and falling behind." Journal of Economic history (1986): 385-406.
Akamatsu, Kaname. "A Theory of Unbalanced Growth in the World Economy", Weltwirtschaftliches Archiv (1961): 196-217.
BASF Report.Economic, environmental and social performance, 2019.
Bell, Martin, and Keith Pavitt. "The development of technological capabilities." Trade, technology and international competitiveness 22, no. 4831 (1995): 69-101.
Cefic.Facts and figures, Industrial brochure trade, 2018.
Chandy, R.K. and Tellis, G.J. “The Incumbent’s Curse? Incumbency, size, and Radical Product Innovation”. Journal of Marketing, 64(3), (2000).
Davies, Andrew, and Michael Hobday. The business of projects: managing innovation in complex products and systems. Cambridge University Press, 2005.
Eisenhardt, Kathleen M. "Building theories from case study research." Academy of management review 14, no. 4 (1989): 532-550.
Fagerberg, Jan, and Martin Srholec. "Catching up: What are the Critical Factors for success." Vienna, UNIDO, Background paper for the UNIDO Industrial Development Report (2005).
Fagerberg, J.& Godinho, M. M. .“Innovation and catching-up”, The Oxford Handbook of Innovation. Oxford University Press, New York, 2004: 514-544.
Riasanovsky, Nicholas V. "Alexander Gerschenkron, Economic Backwardness in Historical Perspective: A Book of Essays. Cambridge, Mass.: The Belknap Press of Harvard University, 1962. 456 pp. $8.75." Slavic Review 22, no. 3 (1963): 579-580.
Fornell, C, Larcker, D. F. .‘Structural equation models with unobservable variables and measurement error’ .Journal of Marketing Research, 18(1), (1981).
Hobday, Michael. "Innovation in East Asia." Books (1995).
Hobday, M. “Product complexity, innovation and industrial organization”, Research Policy, 26(4), (1998).
Kaufmann, Daniel, Aart Kraay, and Massimo Mastruzzi. "The worldwide governance indicators: A summary of methodology." Data and Analytical Issues, World Bank Policy Research Working Paper 5430 (2010).
Lall,Sanjaya .'Reinventing industrial strategy. The role of government policy in building industrial competitiveness'. Annals of Economics and Finance, February, 2004.
Lee,Keun, Lim,Chaisung .“Technological regimes, catching-up and leapfrogging”: findings from the Korean industries, Research Policy (30) (2001): 459–483.
Lee, K., Ki, J. “Rise of latecomers and catch-up cycles in the world steel industry”. Research Policy, Volume 46, Issue 2, (2017): 365-375.
Lynn, Leonard H., “MITI's successes and failures in controlling Japan's technology imports”, Hitotsubashi Journal of Commerce and Management, Vol. 29, No. 1 (29), (1994).
Majidpour, M. “International technology transfer and the dynamics of complementarity: A new approach, Technological Forecasting and Social Change”. Technological Forecasting and Social Change ,122(2017): 196-206.
Market research future. ‘Petrochemical Market Research Report- Forecast to 2023’, 2019.
Nelson, Richard, Roberto Mazzoleni, John Cantwell, C. Juma, N. von Tunzelmann, S. Metcalfe, C. Henry, B. A. Lundvall, A. Goto, and H. Odagiri. "A Program of Study of the Processes Involved in Technological and Economic Catch Up." Unpublished paper, Catchup Network (2005).
Nelson, R., Pack, H. . “The Asian miracle and modern growth theory”.TheEconomic Journal, 109 (457),(1999): 416-436.
Nelson, Richard R. An evolutionary theory of economic change. harvard university press, 2009.
OECD Science, Technology and Industry Outlook ,2010.
Ren, Y. T. & Yeo, K. T. .'Research Challenges on Complex Product Systems (CoPS) Innovation'. Journal of the Chinese Institute ofIndustrial Engineers, Vol. 23, No. 6, (2006): 519-529.
Xielin, LIU .'China’s Development Model: An Alternative Strategy for Technological Catch-Up'. University of Oxford Department of International Development, SLPTMD Working Paper Series No. 020, (2005).
Wong, Poh-Kam. "National innovation systems for rapid technological catch-up: An analytical framework and a comparative analysis of Korea, Taiwan and Singapore." In DRUID Summer Conference held in Rebild. 1999.