مقایسه کارآمدی نظام ملی نوآوری ایران با کشورهای منتخب با تأکید بر باز کردن جعبه سیاه نوآوری و نگاهی تاریخی به وضعیت نظام ملی نوآوری در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری سیاست‌گذاری علم و فناوری، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران

2 استادیار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

3 دکتری سیاست گذاری علم و فناوری، پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران.

چکیده

در اقتصاد جهانی امروز، نوآوری نقش مهمی در رشد اقتصادی ایفا می‌کند و به عنوان یک اولویت سیاستی در بسیاری از کشورها از طریق استراتژی‌های ملی و بودجه‌های کلان مورد حمایت قرار گرفته است. یکی از پیشنیازهای لازم برای تنظیم سیاست نوآوری مناسب، ارزیابی کارایی فرایند نوآوری است که تاکنون در قالب رویکردهای مختلفی مورد توجه قرار گرفته است. یکی از انواع رویکردهای جدید و مورد توجه، رویکرد نظام نوآوری است. عمده مطالعاتی که تاکنون برای ارزیابی کارایی نظام نوآوری انجام شده، به نوآوری همچون جعبه‌ای سیاه نگریسته و صرفاً شاخص‌های ورودی-خروجیِ محدودی را مورد توجه قرار داده‌ است. در پژوهش حاضر با تمرکز بر شرایط کشورهای در حال توسعه، مجموعه کاملی از شاخص‌ها با در نظر گرفتن دو زیرفرایند خلق و تجاری‌سازی دانش، مبنای مطالعه قرار گرفته و از این طریق به ارزیابی کارایی نظام نوآوری ملی ایران در مقایسه با کشورهای منتخب پرداخته شده است. براساس نظرات خبرگان 15 شاخص برای ارزیابی کارایی نظام نوآوری انتخاب شدند. نتایج ارزیابی کارایی با روش DEA حاکی از عدم کارایی نظام نوآوری ایران در زیرفرایندهای خلق و تجاری‌سازی دانش است. نهایتاً برای بهبود وضعیت، پیشنهادهای سیاستی ارائه شده‌اند که از مهمترین موارد می‌توان به توسعه و بهبود برنامه‌های خرید تضمینی فناوری، مشاوره در زمینه شناسایی بازارهای بین‌المللی برای شرکت‌های دانش‌بنیان و حمایت از اجرای طرح‌ صندوق‌های به همرسان اشاره کرد.

کلیدواژه‌ها